Evaluatie Kunstenplan Amsterdam

Iedere vier jaar wordt in Amsterdam een nieuw Kunstenplan opgesteld, waarin onder andere de verdeling van gemeentelijke subsidiegelden voor de kunst en cultuursector wordt vastgelegd. Op 10 november 2016 stelde de Amsterdamse gemeenteraad het Kunstenplan 2017-2020 vast. Met dit Kunstenplan werd een nieuwe systematiek geïntroduceerd. Uitgangspunt van de nieuwe systematiek is een basisinfrastructuur voor instellingen met brede verantwoordelijkheden en daarnaast, op afstand van de gemeentelijke politiek, een onafhankelijk fonds. Het gemeentebestuur heeft 21 instellingen aangewezen die geacht worden de culturele basisinfrastructuur van Amsterdam (A-Bis) te vormen. De instellingen die niet tot de basisinfrastructuur zijn aangewezen konden meerjarige subsidie aanvragen bij het Amsterdams Fonds voor de Kunst (AFK), dat de taken van het nieuwe fonds heeft uitgevoerd.

De gemeente Amsterdam heeft APE gevraagd de evaluatie van de nieuwe systematiek uit te voeren. Daartoe zijn instellingen die een aanvraag voor een meerjarige subsidie bij het AFK en die tot de A-Bis behoren geënquêteerd en zijn sleutelfiguren geïnterviewd. De evaluatie is in maart 2018 afgerond en het evaluatierapport is aangeboden aan de gemeenteraad. De evaluatie laat zien dat de stelselwijziging voor de instellingen die een Kunstenplansubsidie hebben aangevraagd geen majeure verandering betekent.

Over het AFK en de Kunstenplanregelingen die het AFK uitvoert
De aanvraagprocedure bij het AFK wordt gemiddeld genomen als duidelijk en redelijk eenvoudig ervaren. Het AFK beschikt over een pakket aan regelingen dat doorstroom en dynamiek bevordert. Zo is het aantal nieuwkomers onder de Kunstenplaninstellingen ten opzichte van de vorige periode gestegen van 34% naar 41%. De verschillende regelingen (ook die buiten het Kunstenplan vallen) fungeren als stepping stones voor beginnende organisaties en voor nieuwe kunstvormen.

Over de nieuwe systematiek en de rol van de AKr
Voorheen adviseerde de Amsterdamse Kunstraad (AKr) over alle aanvragen van instellingen in het kader van het kunstenplan en besloot de gemeente op basis van die adviezen. De rol van de AKr waar het gaat om advisering over de subsidieverdeling is door de stelselwijziging beperkter. Het gemeentebestuur heeft de instellingen die tot de A-Bis behoren aangewezen. Deze instellingen konden vervolgens een subsidieaanvraag indienen. Over de honorering van deze aanvragen heeft de AKr geadviseerd.

De evaluatie wijst uit dat A-Bis instellingen erkennen dat zij een brede verantwoordelijkheid dragen voor de uitvoering van het kunstbeleid. Tegelijkertijd begrijpt 70% van de organisaties die bij het AFK een vierjarige subsidie aanvroegen waarom zij niet voor de A-Bis in aanmerking komen. We concluderen hieruit dat de meerderheid van de instellingen de gekozen systematiek met twee complementaire uitvoeringsvarianten legitiem vindt.

Het Kunstenplan 2017-2020 kent een knip in de uitvoering van de subsidietoekenning: 72% van het Kunstenplanbudget is voor de 21 instellingen die de A-Bis vormen en de rest voor de 144 instellingen die een meerjarige subsidie van het AFK krijgen. Deze knip leidt ertoe dat de integraliteit van de besluitvorming over subsidiëring is afgenomen. Er zijn weliswaar geen aanwijzingen dat hierdoor de pluriformiteit van het culturele landschap in gevaar is gebracht, maar om de integraliteit in de besluitvorming te waarborgen is samenwerking in de driehoek gemeente-AKr-AFK vereist.

College verheugd over de uitkomsten
Het college heeft kennis genomen van het evaluatierapport en is verheugd over de uitkomsten. De evaluatie laat ook zien dat er verbeterpunten zijn ten aanzien van de nieuwe Kunstenplansystematiek. In het evaluatierapport zijn een aantal aanbevelingen geformuleerd, onder andere over het budget van de regeling tweejarige subsidies van het AFK en de informatie-uitwisseling tussen gemeente, AFK en AKr. Het college kan zich vinden in deze aanbevelingen en wil deze punten graag meegeven aan het nieuwe college.

Het evaluatierapport, inclusief samenvatting, kunt u hier downloaden.