Review verdeelmodel participatiewet

In opdracht van de gemeenten Amersfoort, Apeldoorn en Ede heeft APE een review uitgevoerd op het per 2015 geldende verdeelmodel voor de gebundelde uitkering van de participatiewet, zoals ontwikkeld door het SCP.

Het ontwikkelde verdeelmodel is gestoeld op de verklaring van bijstandsafhankelijkheid bij een steekproef van Nederlandse huishoudens (deelnemers aan de Enquête beroepsbevolking, EBB). Omdat hiermee een verwachte bijstandskans resulteert voor een steekproef, dienen de resultaten via rekenkundige methoden vertaald te worden in representatieve bijstandskansen voor de gehele gemeentelijke populatie.

In eerder onderzoek heeft APE reeds vastgesteld dat deze methode leidt tot verdeelstoornissen: verschillen tussen verwachte en gerealiseerde bijstandskansen die wel verklaard kunnen worden door objectieve factoren (buiten de invloedsfeer van de gemeenten).

In de review heeft APE de bronnen van verdeelstoornissen nader kunnen duiden tot fouten en implausibele aannames in het rekenwerk (1), onvolledigheid van het verklaringsmodel van de EBB (2), herweging van de modeluitkomsten (voorspelde bijstandskansen) voor huishoudens in de EBB-steekproef met de nationale verdeling als uitgangswaarde (3) en onder- of oververtegenwoordiging op regionaal COROP-niveau in de EBB-steekproef van bijstandshuishoudens (4). De oorzaken voor verschillen tussen toegekend budget en werkelijke uitgaven blijken hiermee vaak buiten de invloedsfeer van de gemeente te liggen, terwijl de bedoeling van het verdeelmodel juist is om gemeenten alleen te bevoordelen of te benaderen naar gelang het gevoerde beleid.